Gorzkoborowik żółtopory, Caloboletus calopus (Pers.) Vizzini, łączy elegancki wygląd z bardzo gorzkim smakiem. Jest uznawany za grzyb niejadalny, a jego spożycie może wywołać zatrucie żołądkowo-jelitowe. Obróbka termiczna nie jest rozsądnym sposobem na wykorzystanie tego gatunku.
Jak wygląda?
Kapelusz osiąga zwykle 5–15 cm, czasem więcej. Jest półkulisty, następnie poduszkowaty, suchy i delikatnie zamszowy. Barwa mieści się w odcieniach białawych, szarobeżowych, oliwkowoszarych i bladobrązowych. Brzeg długo pozostaje podwinięty.
Spód kapelusza tworzą rurki zakończone żółtymi porami. Po dotknięciu lub przecięciu zwykle sinieją. Nie są czerwone jak u wielu krwistoborowików.
Trzon jest masywny, często maczugowaty. Przy szczycie bywa żółty, niżej karminowy lub czerwonawy, a przy podstawie może brunatnieć. Powierzchnię pokrywa wyraźna siateczka, najlepiej widoczna w górnej części.
Miąższ jest bladożółty i po przecięciu zmienia barwę na niebieską, szczególnie w kapeluszu. Smak jest intensywnie gorzki. Nie próbujemy go w terenie, gdy oznaczenie nie jest całkowicie pewne.
Siedlisko
Gorzkoborowik tworzy mikoryzę zarówno z drzewami liściastymi, jak i iglastymi, między innymi z bukiem, dębem, świerkiem i jodłą. Preferuje lasy o kwaśnym lub umiarkowanie kwaśnym podłożu. Owocniki pojawiają się od lata do jesieni.
Z czym można go pomylić?
Modroborowik ponury ma zwykle oliwkowobrązowy kapelusz i pomarańczowe lub czerwone pory, a na trzonie wydłużoną czerwonawą siatkę. Krwistoborowik szatański ma pory pomarańczowoczerwone do czerwonych, bardzo pękaty trzon i często jaśniejszy kapelusz.
Gorzkoborowik korzeniasty jest przeważnie pozbawiony czerwieni na trzonie albo ma jej znacznie mniej. Wszystkie te cechy są zmienne, dlatego identyfikacja jedynie na podstawie sinienia nie jest bezpieczna.
Sinienie nie jest testem jadalności
Niebieska reakcja powstaje wskutek utleniania określonych związków po uszkodzeniu tkanek. Występuje u gatunków jadalnych, niejadalnych i trujących. Sama obecność albo brak sinienia nie odpowiada na pytanie, czy grzyb nadaje się do spożycia.
Objawy zatrucia
Możliwe są nudności, skurcze brzucha, wymioty i biegunka. Jeżeli objawy wystąpią po posiłku z grzybów, potrzebna jest konsultacja medyczna, zwłaszcza że pomyłka może dotyczyć innego gatunku. Należy zachować resztki do oznaczenia.
Szybka lista cech
- jasny, szarobeżowy kapelusz,
- żółte pory siniejące po ucisku,
- żółto-czerwony, siatkowany trzon,
- żółtawy miąższ zmieniający barwę na niebieską,
- silna gorycz,
- status grzyba niejadalnego i potencjalnie trującego.
Podsumowanie
Gorzkoborowik żółtopory nie nadaje się do jedzenia. Jego połączenie żółtych porów, czerwieni na trzonie, siateczki i sinienia jest charakterystyczne, lecz każdy z tych elementów może występować także u innych borowikowatych. Amator powinien traktować niepewny, czerwono zabarwiony borowik jako okaz do fotografii, nie do kuchni.
Zobacz także inne gatunki w Atlasie Grzybów GdzieNaGrzyby.com.pl.
