Buławinka czerwona - Claviceps purpurea. Opis i występowanie przedstawia najważniejsze cechy gatunku, jego środowisko oraz ryzyko związane z kontaktem lub spożyciem. Sklerocja zawierają alkaloidy sporyszu.
Jak wygląda?
Buławinka czerwona nie tworzy typowego kapelusza. Pasożytuje na trawach, a w miejscu ziarniaka wytwarza twardy, wydłużony przetrwalnik zwany sporyszem. Początkowo może być fioletowobrązowy, później niemal czarny, zwykle wystaje spomiędzy plew.
Występowanie i sezon
Atakuje żyto oraz liczne dzikie i uprawne trawy. Cykl rozpoczyna wiosną, a dojrzałe sklerocja są najlepiej widoczne latem i podczas zbioru zbóż. Zimują na ziemi, po czym wytwarzają drobne owocniki uwalniające zarodniki.
Toksyczność i bezpieczeństwo
Sklerocja zawierają alkaloidy sporyszu. Zanieczyszczona nimi żywność może wywołać ergotyzm z nudnościami, skurczami, zaburzeniami neurologicznymi, niedokrwieniem kończyn i drgawkami. Pieczenie ani gotowanie nie są domową metodą oczyszczania skażonego ziarna.
Jeżeli doszło do spożycia i pojawiają się objawy, należy skontaktować się z numerem 112 albo lekarzem. Warto zabezpieczyć resztki potrawy i surowe okazy do oznaczenia. Nie wywołuje się wymiotów bez polecenia personelu medycznego.
Możliwe pomyłki
Można ją pomylić z ciemnymi nasionami, odchodami owadów albo innymi strukturami pasożytniczymi. Rozstrzyga położenie zamiast ziarniaka, twarda konsystencja i purpurowoczarna barwa. Podejrzanego zboża nie wykorzystuje się do jedzenia ani paszy.
Cechy w skrócie
- wydłużone ciemne sklerocja zamiast ziaren
- pasożyt żyta i innych traw
- brak kapelusza, blaszek i trzonu
- źródło toksycznych alkaloidów sporyszu
Podsumowanie
Buławinka czerwona wymaga ostrożnego oznaczania i nie powinien być zbierany do spożycia. Fotografia może wspierać naukę, ale nie zastępuje oceny całego okazu, siedliska i konsultacji z grzyboznawcą.
Poznaj także pozostałe grzyby trujące opisane w naszym atlasie.
