Reishi to handlowa nazwa preparatów wytwarzanych z grzybów rodzaju Ganoderma. W polskiej literaturze z nazwą Ganoderma lucidum łączona jest lakownica żółtawa. Jej twardy, lśniący owocnik nie przypomina miękkiego grzyba obiadowego. Najczęściej spotyka się proszek, napar lub ekstrakt, a nie świeży owocnik na talerzu.
Grzyby Reishi - jak wyglądają
Owocnik jest bocznie przyrośnięty do drewna albo osadzony na krótszym lub dłuższym trzonie. Młoda krawędź może być jasna, później pojawiają się koncentryczne strefy w odcieniach żółci, czerwieni i brązu. Górna powierzchnia wygląda jak polakierowana. Od spodu znajduje się jasna warstwa bardzo drobnych rurek, z których uwalniane są zarodniki.
Miąższ szybko staje się korkowaty i zdrewniały. Z tego powodu lakownica nie jest zwykłym grzybem kulinarnym. Jej identyfikacja wymaga uwzględnienia drewna gospodarza, budowy owocnika, porów i zarodników.
Gdzie występuje lakownica żółtawa
Grzyby z rodzaju Ganoderma rozwijają się na drewnie, które rozkładają. Mogą pojawiać się przy podstawie pni, na korzeniach, pniakach i martwych fragmentach drzew. Nazwa reishi obejmuje w handlu materiał pochodzący z upraw, a niekoniecznie z owocników zebranych w lesie.
Taksonomia tej grupy jest złożona. Produkty azjatyckie opisywane potocznie jako reishi lub lingzhi mogą pochodzić z gatunków innych niż europejskie okazy tradycyjnie określane jako G. lucidum. Sama nazwa na etykiecie nie gwarantuje identycznego składu biologicznego.
Co zawiera reishi
W owocnikach i grzybni badane są przede wszystkim polisacharydy, beta-glukany, triterpenoidy, sterole i związki fenolowe. Ilość tych składników zależy od gatunku, szczepu, części grzyba, podłoża, wieku materiału oraz metody ekstrakcji. Proszek z całego owocnika, gorący wyciąg wodny i ekstrakt alkoholowy nie są tym samym produktem.
| Forma | Co ją wyróżnia | Czego nie można zakładać |
|---|---|---|
| Suszony proszek | Zawiera rozdrobniony materiał owocnika | Że wszystkie związki są łatwo przyswajalne |
| Napar lub odwar | Ekstrahuje część związków rozpuszczalnych w wodzie | Że zastępuje standaryzowany preparat |
| Ekstrakt | Może koncentrować wybrane frakcje | Że każdy ekstrakt ma identyczny skład |
| Preparat z grzybni | Powstaje z innego materiału niż owocnik | Że działa tak samo jak produkt z owocnika |
Na co pomagają grzyby reishi
To pytanie wymaga ostrożnej odpowiedzi. Reishi nie ma potwierdzonego statusu uniwersalnego leku na odporność, nowotwory, cukrzycę, bezsenność czy choroby serca. Badania laboratoryjne i doświadczenia na zwierzętach dostarczają hipotez, lecz nie dowodzą automatycznie korzyści klinicznej u człowieka.
W badaniach z udziałem ludzi analizowano między innymi wpływ na samopoczucie, parametry odporności, zmęczenie, metabolizm glukozy i wsparcie leczenia onkologicznego. Wyniki są niejednolite, grupy często małe, preparaty różne, a jakość części doświadczeń niewystarczająca do mocnych wniosków. Reishi nie powinno zastępować diagnostyki ani leczenia dobranego do konkretnej choroby.
Po jakim czasie działa reishi
Nie istnieje naukowo ustalony, uniwersalny czas, po którym reishi musi „zacząć działać”. Zależy to od badanego celu, dawki, rodzaju ekstraktu i cech osoby. Co ważniejsze, dla wielu reklamowanych efektów nie potwierdzono w ogóle działania o znaczeniu klinicznym. Obietnice precyzyjnego rezultatu po kilku dniach lub tygodniach nie mają solidnej podstawy.
Jeżeli ktoś przyjmuje produkt mimo tej niepewności, powinien obserwować działania niepożądane, nie zwiększać samodzielnie dawki i nie odkładać wizyty u lekarza tylko dlatego, że czeka na efekt suplementu.
Skutki uboczne reishi
Możliwe działania niepożądane obejmują:
- dyskomfort brzucha, nudności lub biegunkę,
- suchość w ustach i gardle,
- świąd, wysypkę albo inną reakcję nadwrażliwości,
- zawroty głowy,
- zwiększoną skłonność do krwawienia przy niektórych połączeniach,
- rzadko opisywane uszkodzenie wątroby związane z przyjmowaniem określonych preparatów.
Brak dolegliwości po jednej dawce nie gwarantuje bezpieczeństwa długiego stosowania. Ryzyko może zależeć od jakości produktu, domieszek, niewłaściwego gatunku i łączenia z lekami.
Reishi i leki - ważne interakcje
Szczególnej ostrożności wymagają osoby przyjmujące leki wpływające na krzepnięcie krwi, ciśnienie tętnicze, poziom glukozy albo układ odpornościowy. Potencjalne nakładanie się efektów może zwiększyć ryzyko krwawienia, niedociśnienia lub zbyt niskiego stężenia glukozy. Przed planowanym zabiegiem każdy suplement powinien zostać zgłoszony personelowi medycznemu.
Kobiety w ciąży i karmiące, dzieci, osoby z chorobą wątroby, zaburzeniami krzepnięcia, po przeszczepie albo leczone onkologicznie nie powinny rozpoczynać kuracji na podstawie reklamy czy opinii w internecie. Wymagana jest indywidualna ocena medyczna.
Jak stosuje się reishi
Twardy owocnik bywa krojony i długo gotowany jako odwar, ale w sprzedaży dominują proszki i ekstrakty. Nie da się podać jednej prawidłowej dawki dla wszystkich produktów, ponieważ różnią się stężeniem, surowcem i sposobem przygotowania. Etykieta powinna wskazywać gatunek, część grzyba, porcję oraz skład dodatków.
Nie należy samodzielnie zbierać lakownic do celów leczniczych. Pomyłka gatunkowa, zanieczyszczone drewno, pleśń lub niewłaściwe suszenie mogą sprawić, że domowy surowiec będzie nieprzewidywalny.
Czy reishi jest jadalne
Określenie „jadalne” może wprowadzać w błąd. Owocnik nie jest zwykle trujący w znaczeniu ostrego zatrucia pokarmowego, ale pozostaje twardy, gorzki i niesmaczny jako typowy składnik obiadu. Wykorzystywanie go w naparach lub ekstraktach nie jest równoznaczne z kulinarną jadalnością.
Jak oceniać obietnice zdrowotne
Warto zadać pięć pytań:
- Czy wniosek pochodzi z badań na ludziach, czy tylko z doświadczenia laboratoryjnego?
- Czy badano ten sam gatunek i taką samą formę preparatu?
- Czy rezultat dotyczył samopoczucia, wyniku laboratoryjnego czy rzeczywistego przebiegu choroby?
- Czy badanie miało odpowiednią grupę porównawczą i wystarczającą liczbę uczestników?
- Czy potencjalna korzyść przeważa nad interakcjami oraz działaniami niepożądanymi?
Reishi - najważniejsze fakty
- Nazwa handlowa reishi może obejmować różne gatunki i preparaty.
- Skład ekstraktu zależy od surowca oraz procesu produkcji.
- Wyniki badań laboratoryjnych nie są dowodem wyleczenia człowieka.
- Nie ma jednego potwierdzonego czasu rozpoczęcia działania.
- Możliwe są skutki uboczne i interakcje z lekami.
- Preparat nie powinien zastępować diagnozy, leczenia ani zaleceń medycznych.
